Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі зейнетақы жинақтарының мемлекеттік кепілдіктерінің сақталатынын хабарлап, зейнетақы активтерін басқару жүйесіне енгізілген өзгерістерді ұсынды. Жаңа ережелердің бір бөлігі 2026 жылғы қыркүйектен бастап күшіне енеді.
ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІНДЕ НЕ ӨЗГЕРДІ
Еңбек министрлігі Ұлттық Банк және Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (БЖЗҚ) бірлесіп, зейнетақы жинақтарын қорғаудың неғұрлым ашық моделіне көшуді көздейтін әлеуметтік саланы жаңғыртуды жүргізуде.
Ведомство ҚР Әлеуметтік кодексінің 217-бабына («Зейнетақы жинақтарының сақталуына мемлекеттік кепілдік») сәйкес мемлекет БЖЗҚ-дағы міндетті зейнетақы жарналарының (МЗЖ) және міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарының (МКЗЖ) нақты енгізілген сомалар мөлшерінде сақталуына кепілдік беруді жалғастыратынын атап өтті.
Басқаша айтқанда, егер зейнетақы жинақтарының кірістілігі инфляция деңгейінен төмен болса немесе инвестициялау күтілетін нәтиже бермесе, мемлекет адамның БЖЗҚ-ға нақты аударған міндетті жарналар сомасының қайтарылуына кепілдік береді.
ҚАНДАЙ ЕРЕЖЕЛЕР КҮШІНЕ ЕНЕДІ
2026 жылғы қыркүйектен бастап 2026 жылғы 7 шілдеде қол қойылған, зейнетақы жинақтарын басқару тәртібін өзгертетін жаңа Заң күшіне енеді.
Министрліктің ақпараты бойынша, жеке инвестициялық портфельді басқарушыларға (ИПБ) зейнетақы активтерінің 50%-дан аспайтын бөлігін сенімгерлік басқаруға беруге мүмкіндік беретін бұрынғы шектеу жойылады. Заң күшіне енгеннен кейін салымшылар өздерінің зейнетақы жинақтарының 100%-на дейінгі бөлігін басқаруға бере алады.
Сонымен қатар, консервативті тәсілді ұнататын азаматтар үшін зейнетақы активтерін негізгі басқарушы болып Ұлттық Банк қалады.
2027 ЖЫЛДАН БАСТАП НЕ ӨЗГЕРЕДІ
2027 жылдан бастап зейнетке шығатын азаматтарға инфляция бойынша айырманы біржолғы төлеуді көздеген бюджеттік ішкі бағдарлама оңтайландырылады.
Министрлікте түсіндіргендей, жаңа жағдайларда жеке ИПБ қаражатын басқару кезіндегі теріс айырмашылық үшін жауапкершілік басқарушы компаниялардың өзіне жүктеледі. Материалдарда сондай-ақ оларға меншікті капиталдың мөлшері — кемінде 1,9 млрд теңге немесе 440 мың АЕК, сондай-ақ тиісті жұмыс тәжірибесінің болуы талаптары қойылатыны көрсетілген.
Яғни, егер жеке басқарушы компания төмен кірістілік көрсетіп, салымшының зейнетақы жинақтары кепілдік берілген деңгейден аз болса, бұл айырманы мемлекет емес, компанияның өзі өтеуге міндетті.
ҚАНДАЙ ЖҰМЫС ЖАЛҒАСУДА
Министрлік зейнетақы жүйесін одан әрі трансформациялау мәселелерін талқылау бойынша жұмыс тобы құрылғанын хабарлады. Сактандыру компонентін енгізуді, 4+1 моделін, 40 жыл еңбек өтіліне көшуді және сингапурлық модельді қоса алғанда, әртүрлі тәсілдер қарастырылуда.
Жаңғыртудың мақсаты БЖЗҚ-дан еңбек өтілін ескеретін үздіксіз өмір бойы төлемдерді қамтамасыз ету, сондай-ақ Халықаралық еңбек ұйымының стандарттарына сәйкес жоғалтқан табысты алмастыру деңгейіне кемінде 40% қол жеткізу болып табылады.
