Атырау көлік компаниясы өзінің басшылығының айтуынша, әлдеқашан Ресейге және Беларуське қайтарылған алты тартқыш үшін 20 млн теңгеден астам төлеуге тиіс. Қазақстандық базаларда сол VIN-нөмірлер басқа көліктерге тіркелген, ал Астана соты тізілімде жазба бар болғандықтан, компания төлеуге тиіс деп шешті. Ал базаларда «қосарланушылар» қайдан пайда болғанын сот неге екені белгісіз анықтамайды.
НЕ БОЛДЫ
Бұған дейін ФБРК бұл тарих туралы айтып өткен. 2017 жылдан 2021 жылға дейін «VEKTOR SHIPPING Co» ЖШС Ресей мен Беларусь компанияларынан жалға алынған тартқыштармен жүк тасымалдаған. Көліктер Қазақстанға уақытша әкелу режимі бойынша кіріп, кейін компанияның айтуынша, мерзімінде есептен шығарылған.
Алайда ҚР ішкі істер министрлігінің (ІІМ) базаларында сол VIN-нөмірлер қазақстандық иелеріне және басқа мемлекеттік нөмірлермен тіркеліп тұрған. Бұл ретте ресейлік тізілімнен алынған үзінділер түпнұсқа көліктердің шынымен Ресейде есепте тұрғанын көрсеткен. Екі тартқыштың қазақстандық карточкаларында шанақ түсі де өзгерген. Соған қарамастан бірдей көліктер бірден бірнеше елде бар болып тұрғандай.
СОТ НЕ ШЕШТІ
Талапты әкелінген техниканың болашақ кәдеге жаратуы үшін төлем алатын «Жасыл даму» АҚ берген. Оператор компания алты тартқыш әкеліп, ештеңе төлемеген деп есептеген. Алдымен ол нотариус арқылы қарызды өндірмек болған, бірақ бас тарту алған соң сотқа жүгінген.
ФБРК-ның қарамағында болған сот шешіміне сәйкес, сот оператор жағында болды. Ол төлеу міндеттемесі әкелу сәтінде туындайтынын, ал тартқыштарды әкелу мен компанияға тіркеуді тараптар дауласпайтынын көрсетті. Уақытша әкелу және жалға берушілерге қайтару туралы дәлелдерді сот қабылдамады. Ал уақытша әкелу иесі көлікті кейін сату немесе елде тұрақты пайдалану үшін әкелгенде міндетті кәдеге жарату алымын, кедендік баждар мен ҚҚС төлемейтінін білдіреді.
Сот Қызылорда облысы полициясының жауабына сілтеме жасады, оған сәйкес бір тартқыш 2020 жылдың 30 қыркүйегінде жазбаша мәмілемен сатылып, жаңа иесі оны 2023 жылдың 27 сәуірінде тіркеген. Бұл, соттың пікірінше, барлық көліктің қайтарылуы туралы нұсқамен үйлеспейді. «Қосарланушылар» туралы нұсқаны сот болжам деп атады: түпнұсқалардың шетелде екені және түсі бойынша ерекшеленетіні туралы деректер ресми базаларды жоққа шығармайды. Нәтижесінде компаниядан 20,6 млн теңге алым және 618 мың теңге мемлекеттік баж өндірілді.
ШЕШІМДЕ ЛОГИКА ҚАЙДЕ СӘЙКЕС КЕЛМЕЙДІ
Біздіңше, басты қайшылық соттың неге сенгенінде. Ол компанияның құжаттары көліктердің тағдырын белгісіз ететінін мойындады, бірақ мемлекеттік базалар керісінше көрсетіп тұрғандықтан, бұл жеткіліксіз деп қорытындылады. Тізілім бір уақытта дауланып, әрі оған шағымданушыларға қарсы басты дәлел болып қызмет ететін болып шығады.
Әлсіз тұсы – айналымның жалғыз мысалы. Алты тартқыштың біреуі бойынша 2020 жылғы мәміле және 2023 жылғы тіркеу бар, ал сатушы шешімде аталмаған. Уақытша әкелінген және иеліктен шығаруға тыйым салынған көліктің қалай сатылғаны да түсіндірілмеген. Қалған бесеуі бойынша сот «өзге тұлғаларға» тіркелу туралы жалпы сөйлеммен шектелді.
Шешімде сұрақтарға жауаптардың бір бөлігі мүлдем көрініс таппаған. Қарағанды облысынан келген сауалды полиция тіркеу жөніндегі мұрағаттық істер сақталатын «Азаматтарға арналған үкіметке» жіберген, бірақ бұл қалай аяқталғаны мәтінде жоқ.
Процеске қатысқан ІІМ әкімшілік полиция комитеті өкілінің ұстанымы да баяндалмаған. Компанияның құқық қорғау органдарына жүгінуі қалай аяқталғаны да айтылмаған.
Ақырында, шешім компания үшін басты мәселені талқыламайды: уақытша әкелінген және оның нұсқасы бойынша шығарылған көліктер үшін төлеу керек пе. Мерзімінде есептен шығарылғаны тексерілді ме, мәтіннен ол да белгісіз.
Нәтижесінде ақша өндірілді, ал базада сол VIN-дердің қайталама тіркелуі қайдан пайда болғанын ешкім анықтауға міндетті емес сияқты. Жүйе үшін тізілімдегі жазбаның артында кімнің көлігі тұрғанын түсінуден гөрі қарыздың өзін қайтару маңыздырақ болып көрінеді.
ФБРК редакциясы тиісті ведомстволардан түсініктеме сұрап, жағдайдың әрі қарай дамуын қадағалауды жалғастырады.
