АҚШ президенті әкімшілігі Дональд Трамп Джексон-Вэник түзетуін жоюды қолдады, ол Өзбекстанды қоса алғанда, Орталық Азияның төрт еліне (ОА) қатысты әлі де қолданылуда. АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио американдық билік шектеулерді жоюды қолдайтынын мәлімдеді, бірақ түпкілікті шешім Конгреске байланысты.
МАРКО РУБИО НЕ АЙТТЫ
Gazeta.uz хабарлағандай, 19 қазанда АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио Самарқандтағы Регистан алаңына барған кезде мәлімдеме жасады. Ол Өзбекстанға ОА және АҚШ елдерінің сыртқы істер министрлерінің C5+1 форматындағы кездесуіне қатысу үшін келді.
Рубионың айтуынша, Трамп әкімшілігі Джексон-Вэник түзетуін жоюды қолдайды. Конгресстің кейбір ықпалды өкілдері де осы ұстанымды ұстанады.
«Біз оны жоюды қолдаймыз. АҚШ Конгресінде мұндай шешімнің ықпалды жақтастары аз емес. Әкімшілік те осыған шақырады. Конгресс бұл мәселеге әлі жеткен жоқ, бірақ бұл болады деп үміттенеміз», — деді Марко Рубио.
Мемлекеттік хатшы түзетуді оның кандидатурасы Сенатта қаралған кезде де қолдағанын қосты.
ДЖЕКСОН-ВЭНИК ТҮЗЕТУІ ДЕГЕН НЕ
Джексон-Вэник түзетуі Өзбекстанды қоса алғанда, ОА бес елінің төртеуіне қатысты қолданылуын жалғастыруда. Ол АҚШ-пен тұрақты қалыпты сауда қатынастары режимін беру мүмкіндігін шектейді.
Бұған дейін ОА Халықаралық институтының директоры Жавлон Вахабов түсіндіргендей, түзету елдер арасындағы саудаға тыйым салмайды. Мысалы, Өзбекстан АҚШ-пен қалыпты сауда қатынастары режимін пайдаланып келеді, алайда оның қолданысы шартты болып қалады және жыл сайын қайта қаралады.
Түзетуді жою осы режимді тұрақты негізде бекітуге, әкімшілік рәсімдерді қысқартуға және сауда мен ұзақ мерзімді инвестициялар үшін жағдайларды неғұрлым болжамды етуге мүмкіндік берер еді.
ТҮЗЕТУ НЕГЕ ӘЛІ ЖОЙЫЛМАДЫ
Жавлон Вахабовтың айтуынша, екі партияның американдық әкімшіліктері бұған дейін түзетуді қайта қарауды қолдаған.
Республикалық және Демократиялық партиялардың заң шығарушылары тиісті заң жобаларын АҚШ Сенаты мен Өкілдер палатасына енгізді.
Алайда түзетуді жою үшін Конгресстің екі палатасының да келісімі қажет. Басты кедергі — саяси қолдауға қарамастан, түпкілікті заңнамалық шешімнің жоқтығы.
КОНТЕКСТ
Бұған дейін ФБРК хабарлағандай, АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио АҚШ пен Орталық Азия елдері арасында миллиардтаған долларға келісімдер жасасу мүмкіндігі туралы мәлімдеді. Келіссөздер Самарқандта 300-ге жуық американдық компанияның өкілдерінің қатысуымен өтуде.
Тараптар цифрлық технологиялар, энергетика, көлік, денсаулық сақтау, ауыл шаруашылығы және инвестициялар саласындағы ынтымақтастықты талқылауда. Кездесулерге қатысушылар арасында — Google, Meta, Boeing, Citigroup және JP Morgan. Бұл ретте нақты сомалар мен ықтимал келісімдердің түпкілікті тізімі әзірге ұсынылған жоқ.
Рубио сондай-ақ Дональд Трамптың Өзбекстанға баруға қызығушылық танытатынын хабарлады. Американдық тарап келесі жылы сапар ұйымдастыру мүмкіндігін қарастыруда, алайда нақты күндер әзірге анықталмаған.
