Қазақстандық фермерлер мемлекеттік бағдарламалар бойынша асыл тұқымды мал сатып алуға қаражаттың жетіспеушілігіне тап болды. Себебі — мемлекет белгілеген есептік бағалар нарықтық бағалардан айтарлықтай төмен, сондықтан тіпті мақұлданған кредиттер де жоспарланған мал басына әрдайым жетпейді.
ФЕРМЕРЛЕРГЕ НЕГЕ АҚША ЖЕТПЕЙДІ
inbusiness.kz хабарлағанындай, мәселені «Ауыл» партиясының депутаттары көтерді. 2026–2030 жылдарға арналған Мал шаруашылығын дамытудың кешенді жоспарына сәйкес Қазақстан ірі қара мал басын 8,2 млн-нан 12 млн басқа дейін ұлғайтуды жоспарлап отыр. Сонымен қатар асыл тұқымды жануарлардың үлесі бірнеше жылдан бері 12% деңгейінде қалып отыр.
Мәселе әсіресе Ұлытау облысында байқалады, оған 3,4 млрд теңге бөлінді. 2 млрд теңгеге алты жоба мақұлданды, алайда оларды іске асыру жануарлар құнына байланысты күмән тудырды.
Бағдарламалардың шарттары бойынша асыл тұқымды бұқаның ең жоғары есептік бағасы 1,8 млн теңгені құрайды. Бұл ретте Австралияда мұндай жануарлардың орташа құны 3,5 млн теңгеден астам, ал Канадада — 3-тен 5,5 млн теңгеге дейін. «Береке» және «Игілік» бағдарламаларының тек импорттық асыл тұқымды мал сатып алу талабы қосымша қиындық туғызады.
ДЕПУТАТТАР НЕНІ ӨЗГЕРТУДІ ҰСЫНАДЫ
Парламентшілер ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаровқа жануарлар құнын есептеу тетігін қайта қарау ұсынысымен сауал жолдады.
Депутаттар сондай-ақ малдың тұқымдық қасиеттерін жаппай жақсарту бағдарламасын әзірлеуді, жасанды ұрықтандыру технологияларын жаңғыртуды және асыл тұқымдық куәліктерді ресімдеуді цифрлық форматқа көшіруді ұсынды.
Олардың айтуынша, қазір фермерлер жетіспейтін қаражатты өз бетінше іздеуге немесе сатып алынатын жануарлар санын қысқартуға мәжбүр.
ФЕРМЕРЛЕР КРЕДИТ АЛУҒА НЕГЕ АСЫҚПАЙДЫ
Ұқсас жағдай Қостанай облысында да байқалады, онда жеңілдік кредиттер алуға барлығы сегіз өтініш түсті.
Бұл ретте мемлекеттік қарыздар жылдық 6% мөлшерлемемен 10 жылға дейінгі мерзімге екі жылдық төлемді кейінге қалдырумен беріледі. 10% мөлшеріндегі бастапқы жарна талабы жойылды, ал «Даму» қоры кредит сомасының 85%-на дейін кепілдік бере алады.
Облыс әкімі Құмар Ақсақалов мемлекет мал шаруашылығын дамыту үшін қажетті жағдайлар жасады, алайда жергілікті билік фермерлермен жеткілікті белсенді жұмыс істемейді деп санайды.
Сонымен қатар депутаттар басқа мәселеге назар аударады: кредиттеудің қолжетімді шарттары кезінде де белгіленген баға шектеулері жоспарланған асыл тұқымды мал санын сатып алуға мүмкіндік бермейді.
МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ҮШІН ҚАНДАЙ САЛДАРЛАР БАР
Есептік және нарықтық бағалар арасындағы айырмашылық шаруашылықтар үшін қосымша шығыстар туғызады. Фермерлер өз қаражаттарын қосып төлеуге, ал олар болмаған жағдайда — жобаларды қайта қарауға мәжбүр.
Жануарлар құнын есептеу тетігі бұрынғыша қалғанша, асыл тұқымды мал басын ұлғайту жөніндегі бағдарламаларды іске асыру қаржылық шектеулерге тап болып отыр.
