ФБРК-ның Қазақстанның оңтүстігінде болжанған қуаңшылық кезінде су тастауы туралы соңғы жарияланымынан кейін ҚР су ресурстары министрлігінің су ресурстарын реттеу, қорғау және пайдалану комитеті Тасөткел су қоймасы бойынша деректерді ұсынып, оның өткен жылғы деңгейден жоғары толтырылғанын растады. Алайда бүкіл өңір ауқымындағы су тастаулардың логикасы туралы сұрақ жауапсыз қалып отыр.
БРИФИНГТЕ НЕ БОЛДЫ
Орталық коммуникациялар қызметінде (ОКҚ) 24 маусымда су ресурстарын басқаруды цифрландыруға арналған брифингте ФБРК негізін қалаушы, журналист Кирилл Павлов Жамбыл облысындағы Тасөткел су қоймасының әлсіз толтырылуы және ондағы алдағы суару суының тапшылығы мәселесін еске салды. Журналист бұның министрліктің болжамдарына сәйкес келетінін сұрады.
Су ресурстары және ирригация вице-министрі Аслан Әбдірайымов цифрлық құралдар оңтүстіктегі қуаңшылық болжамын ұсынғанын және тіпті «бір жерде» дәл болып шыққанын түсіндірді.
Брифинг қорытындысы бойынша ФБРК материал шығарды, онда тапшылық туралы болжамның болғанына қарамастан, оны вице-министр растаған, сәуір айында су ресурстары министрлігі еліміздің оңтүстігінде шамамен 1 млрд м³ көлемінде су тастауын жүргізгені көрсетілген.
Біздің редакция сәуірдегі су тастаулары министрліктің логикасына қалай сәйкес келеді деген сұрақ қойды. Өйткені, егер цифрлық жүйелер бірнеше облыста бірден қуаңшылық пен тапшылық қаупін алдын ала болжаған болса, онда су тасқыны қаупінің масштабымен салыстыруға келмейтін жағдайда су қоймаларын босату ведомствоға өз есептеулері арқылы ескертілген дәл сол тапшылықты ушықтыратын шешім болып көрінеді.
КОМИТЕТ НЕ ДЕДІ
Су ресурстарын реттеу, қорғау және пайдалану комитеті бұл тұжырымдарға жарияланымның өзіне түсініктеме беріп жауап қайтарды. Онда 2026 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша Жамбыл облысының су қоймаларында 731,7 млн м³ жинақталғаны - бұл рұқсат етілген сыйымдылықтың 67%, 2025 жылғы көрсеткіштен 16,7 млн м³ көп екені айтылған. Тасөткел су қоймасы сол күні 422,2 млн м³ болды - бұл өткен жылдан 22,2 млн м³ көп, ал бүгінде онда 374,2 млн м³ бар, бұл жыл сайынғы көрсеткіштен 69,3 млн м³ көп.
Комитеттің нұсқасы бойынша, су тастаулар бекітілген пайдалану кестелері бойынша жүргізілген, ал Шу өзені бойынша су жіберулер «ҚазСҒЗИСШ» ЖШС есептеулерімен Созақ ауданының қажеттіліктері үшін негізделген.
Айта кету керек, комитеттің түсініктемесі Павлов брифингте шынымен көтерген Тасөткел мәселесіне құрылған, бірақ ФБРК материалының қорытындылары жалпы Қазақстанның оңтүстігіндегі су ресурстарын басқару логикасына қатысты болды.
БАСҚА СУ ҚОЙМАЛАРЫ БОЙЫНША СТАТИСТИКА НЕНІ КӨРСЕТЕДІ
Бұл суретті ОКҚ-ның брифингіндегі 2026 жылғы 21 мамырдағы статистика толықтырады, онда комитет төрағасы Сейілбек Нұрымбетов бүкіл оңтүстік бассейндегі су қоймалары бойынша деректерді ұсынды. Осы деректерге сәйкес, Сырдария бассейнінің ең ірі ағынды реттегіші болып табылатын Тоқтағұл су қоймасы (Қырғызстан) тек 41% толтырылған, ал Әндіжан (Қырғызстан мен Өзбекстан шекарасы) - 74%, Бахри-Точик (Тәжікстан) - 103%, Шардара (Қазақстан) - 96%. 
Тасөткелдің қормен толтырылғанын растау, алайда, неліктен болжанған су тапшылығы және оңтүстіктегі су қоймаларының біркелкі толтырылмауы (оның ішінде Тоқтағұлдың сыни төмен деңгейі) жағдайында сәуір айында ауқымды су тастаулар жүргізілді деген сұраққа жауап бермейді. Комитеттің түсініктемесі шын мәнінде бір су айдыны бойынша жеке фактіні растайды, бірақ бастапқыда айтылған басқарушылық логиканы айналып өтеді: ведомство су тасқыны және қуаңшылық тәуекелдерін қалай салмақтады және неліктен бұл шешімдердің құны шаруа қожалықтарына түсті.
Өйткені бұл шешімдердің артында нақты шаруашылықтар тұр. Сол Жамбыл облысының фермерлері маусымға сеніп, тұқымға, жерді өңдеуге және техникаға қаржы салып үлгерді және суару суының жетіспеушілігі фактісіне тап болды. Егер бұл инвестициялар вице-министрдің айтуынша министрлікте бар болжам аясында жасалған болса, онда оқиғалардың дәл осы хронологиясы - алдымен су тастаулар, содан кейін тапшылық - комитеттің түсініктемесі ешқандай түсіндірмейтін басқарушылық парадокс болып көрінеді.
