Ресейдің Иркутск округінде қыркүйек айының басынан бері мал басын қырып жатқан ірі қара малдың түйінді дерматиті індеті көршілес ауданға тарады. Төтенше жағдай (ТЖ) режимі енді облыстың жеті елді мекенінде қолданылуда, ал малды алып қою және өртеу, тұрғындардың наразылығы мен уәде етілген өтемақыларға қарамастан, тоқтамайтын сияқты.
ІНДЕТ ЗАХАЛҒА ҚАЛАЙ ЖЕТТІ
Бастапқыда түйінді дерматит Иркутск округінің ауылдарында — Коты, Бутырки, Турская, Позднякова, Ширяево ауылдарында және Хомутово селосында тіркелді. Енді ТЖ режимі Эхирит-Булагат ауданының Захал ауылында да енгізілді. Губернатор Игорь Кобзевтің мәліметі бойынша, онда аурудың екі ошағы анықталды.
ОШАҚ ШЕКАРАЛАРЫНДА КІМ КҮЗЕТТЕ
ТЖ режимі қолданылатын жеті елді мекеннің барлығының шекараларында ветеринариялық-санитариялық бекеттер жұмыс істейді. Күзетте Иркутск облысы бойынша ішкі істер министрлігінің (ІІМ) қызметкерлері, өңірлік ветеринария қызметінің мамандары және Иркутск облысы мен Бурятия Республикасы бойынша Россельхознадзор басқармасының өкілдері тұр.
ҚАНША МАЛ ЕКПЕ АЛДЫ
Жұқтырған жануарларды алып қоюмен қатар, облыста сау мал басын вакцинациялау жалғасуда. 21 қыркүйектегі мәліметтер бойынша, 113,9 мың бас ірі қара мал (ІҚМ) және 30,5 мың бас ұсақ қара мал екпе алды.
ЗАРДАП ШЕККЕН ИЕЛЕР НЕ АЛДЫ
Өңір билігі басынан бастап ауру ошақтарындағы малды алып қоюға және өртеуге шешім қабылдады. Бұл тәжірибе тұрғындардың наразылығын тудырды: оларға жануарлардың талдау нәтижелері берілмеді, ал өтемақының бастапқы мөлшері иелерін қанағаттандырмады, содан кейін төлем сомасы ұлғайтылды. 22 қыркүйектегі мәліметтер бойынша, Иркутск облысының резервтік қорынан 55 жануар иесіне 36 млн рубльден астам (шамамен 191,3 млн теңге) аударылды.
ВАКЦИНАЦИЯ ТӨҢІРЕГІНДЕГІ АЛАҢДАУ
Малды алып қоюмен қатар, тұрғындардың екпе науқанының өзіне де күмәні бар. Ветеринарлар фермерлерге енгізілетін препараттың құжаттарын көрсетпейді, ал қағаздарда процедура «иммундау» ретінде өтеді.
«Люди Байкала» Telegram-арнасының мәліметтері бойынша, 16 қыркүйекке қарай түйінді дерматит ошақтарының саны 50-ге өсті, ал Хомутово айналасындағы қауіпті аймаққа тағы 14 елді мекен кірді — олардың ішінде Максимовщина, Галки, Ревякина және Сосновый Бор. Расталмаған ақпарат бойынша, ауру Урик селосына да таралды, ал жойылған жануарлардың саны 800 бастан асты.
ЗАБАЙКАЛЬЕДЕГІ ЭМКАР ЖӘНЕ БУРЯТИЯДАҒЫ САҚТЫҚ
Малға қатысты алаңдаушылық Иркутск облысынан тыс жерлерде де тіркелуде. Забайкалье өлкесінде — шамамен 250 км бөлетін Чита ауданының Шишкино және Тунгокочен ауданының Нижний Стан ауылдарында эмфизематозды карбункул (эмкар) бойынша карантин енгізілді. Түйінді дерматиттен айырмашылығы, эмкармен тек ІҚМ ауырады, ол адамға қауіпті емес, ал жұқтырған жануарлар оқшауланып, екпе алады, алып қойылмайды және өртелмейді. Көршілес Бурятияда иркутск індеті аясында жоғары дайындық режимі қолданылуда.
Еске салайық, бұған дейін ФБРК тәуелсіз сарапшылар бүгінде Ресейде күдіктенетін аусылдың таралуына қатысты нұсқаны егжей-тегжейлі талдаған болатын. Аусыл індеті аурудың табиғи таралуымен емес, зертханалық ағып кетумен байланысты болуы мүмкін. Сөз аусылдың SAT1 серотипі туралы болып отыр — тарихи тұрғыдан ол Оңтүстік Африкаға тән болған, бірақ 2025 жылдан бастап географиясын қарқынды кеңейтуде.
Серотиптің ішінде 2025 жылдың қарашасында Иранда және Түркияда тіркелген, содан кейін Кипрге, Грекияға, Қытайдың екі провинциясына және моңғол Баян-Өлгийіне жеткен сирек SAT1/III топотипі ерекшеленеді.
Бұл штамм ұзақ уақыт бойы өндірістік немесе зертханалық жағдайларда «консервіленген» күйде қалып, вакцинаны инактивациялау кезіндегі қателіктен немесе өндірістен тікелей ағып кетуден шыққан болуы мүмкін деген негіздер бар.
Әзірбайжанның 2025 жылдың қазан айының соңында SAT1 індеті туралы жаңа хабарламасы — дәл сол кезеңде ел арқылы Еуропадан Қазақстанға мал тасымалданған кезде — Әзірбайжанды вирустың шығысқа қарай одан әрі жылжуы мүмкін маршруттың ықтимал буынына айналдырады.