Мәжіліс депутаты Гүлдара Нұрым Қазақстанда суррогат ана болу реттеуін күшейту бастамасын көтеріп, әйелдерді пайдалану қаупі мен балалар құқықтарының бұзылуы мүмкіндігін мәлімдеді. Оның айтуынша, қолданыстағы нормалар бағдарламаға қатысушыларды толық қорғамайды және жаңа туған нәрестелердің азаматтығы мен құқықтық мәртебесіне қатысты жанжалдарға негіз жасайды.
Kursiv.media мәліметіне сәйкес, депутат қазіргі уақытта Қазақстанда суррогат ана болу қызметін шетел азаматтары да пайдалана алатынын атап өтті. Оның айтуынша, бұл баланың азаматтығы мен ата-аналық құқығын анықтауда қиындықтарға, ал кейбір жағдайларда балалардың нақты айқындалған құқықтық мәртебесінің болмау қаупіне әкеп соғады.
«Қаржылық қиындықтарға байланысты жас әйелдердің суррогат ана болу бағдарламаларына қатысуы жаңа туған нәрестемен ажырасуға байланысты теріс психологиялық салдар мен жарақат алу қаупін тудырады. Айтарлықтай қаржы ресурстарын тарту балалардың „тауарға“ айналу қаупін туғызады, ал халықтың осал топтарын пайдалану „адам саудасының жаңа түрі“ ретінде қарастырылуы мүмкін», — деді депутат.
Нұрымның айтуынша, Қазақстан «репродуктивті туризмнің» тартымды бағытына айналды, себебі көптеген елдерде суррогат ана болу не толығымен тыйым салынған, не заңнамалық деңгейде едәуір шектелген.
Депутаттың айтуынша, шетелдік агенттіктер қазақстандық экстракорпоральді ұрықтандыру (ЭКҰ) клиникаларымен белсенді түрде ынтымақтастық жасап, коммерциялық мақсатта қазақстандық әйелдердің биологиялық материалын пайдаланады.
«Әйелдер өз денсаулығына ықтимал теріс салдарды әрдайым түсіне бермейді, бұл ұлттың генофонды мен денсаулығына зиян келтіруі мүмкін», — деп сенімді депутат.
Осыған байланысты Гүлдара Нұрым суррогат ана болу саласындағы мемлекеттік бақылауды күшейтуге бағытталған бірқатар шараларды ұсынды. Атап айтқанда, ол келесілерді қажет деп санайды:
- суррогат ана болу қызметін көрсететін клиникалар мен агенттіктерге міндетті лицензиялауды енгізу;
- осындай ұйымдардың ашық мемлекеттік тізілімін құру және жүргізу;
- суррогат аналардың келісімінің ерікті, саналы және заңда белгіленген тәртіппен расталған болуын қамтамасыз ету;
- цифрлық есепке алу жүйелерін пайдалана отырып, суррогат ана болу бойынша барлық шарттарды міндетті нотариаттық куәландыруды көздеу.
Депутат жекелей Қазақстан аумағында суррогат ана болу қызметін көрсетуді тек ҚР азаматтары үшін ғана шектеу мүмкіндігін қарастыруды ұсынды.