Қазақстандағы ауа температурасының аномальды жоғары болуы цементбетон автомобиль жолдарының жекелеген учаскелерінде температуралық деформацияларға әкелді. Мұндай өзгерістер экстремалды ыстықта болжанған пайдалану факторы болып табылады және жолдардың сапасыз салынғанын көрсетпейді.
НЕЛІКТЕН ДЕФОРМАЦИЯЛАР ПАЙДА БОЛАДЫ
Көлік министрлігінің «Жол активтерінің ұлттық сапа орталығы» республикалық мемлекеттік кәсіпорнының мәліметінше, соңғы апталарда елдің бірқатар өңірлерінде ауа температурасы +35…+40 °С дейін жетеді, ал кей жерлерде +40 °С-тан асады. Бұл ретте автомобиль жолдарының беті +60…+70 °С және одан да жоғары қызуы мүмкін.
Мұндай жағдайларда цементбетон плиталары жоғары температураның әсерінен кеңейеді. Егер пайда болған ішкі кернеулер деформациялық тігістермен толығымен өтеле алмаса, жекелеген учаскелерде плиталардың майысуы немесе жергілікті көтерілуі мүмкін.
МАМАНДАР НЕ ДЕЙДІ
Ведомствода мұндай температуралық деформациялар цементбетон жолдарының белгілі пайдалану тәуекелі болып саналатыны және әлемдік инженерлік тәжірибеде бұрыннан белгілі екендігі атап өтілді. Хабарламада айтылғандай, ұқсас жағдайлар АҚШ-та, Канадада, Ұлыбританияда, Германияда, Оңтүстік Кореяда, Австралияда және цементбетон автомобиль жолдарының дамыған желісі бар басқа да елдерде бірнеше рет тіркелген.
Сондай-ақ хабарламада мұндай деформациялардың пайда болуы өздігінен жолдарды жобалау немесе салу кезіндегі бұзушылықтарды көрсетпейтіні атап көрсетілді, себебі цементбетон жабындары физика заңдарына сәйкес экстремалды температуралардың әсеріне ұшырайды.
ҚАНДАЙ ШАРАЛАР ҚАБЫЛДАНУДА
Жол активтерінің ұлттық сапа орталығының ақпараты бойынша, қазіргі уақытта Қазақстанның жол ұйымдары цементбетон автомобиль жолдарының жай-күйіне тәулік бойы мониторинг жүргізуде. Барлық анықталған ақаулар нормативтік-техникалық құжаттарда көзделген технологияларды қолдана отырып, жедел түрде жойылуда.
Сондай-ақ әлемдік тәжірибеде аномальды ыстық кезеңдерінде жол қызметтерінің мұндай учаскелерге бақылауды күшейтетіні, плиталардың ішкі кернеуін алу бойынша жұмыстар жүргізетіні, қажет болған жағдайда уақытша немесе тұрақты асфальтбетон жабындарын ұйымдастыратыны, көлік қозғалысын реттейтіні және жолдардың ең көп жүктелген учаскелерін тексерілетіні атап өтілді.
БҰЛ ЖАҒДАЙ НЕНІ БІЛДІРЕДІ
Жол төсемінің температурасы ауа температурасынан айтарлықтай асуы мүмкін. Ауа температурасы +40 °С болғанда, цементбетон жолының беті +65…+75 °С дейін қызуы мүмкін, бұл пайдаланудың экстремалды жағдайын тудырады.
Ведомствода жағдай көлік министрлігінің тұрақты бақылауында екенін және мониторинг күшейтілген режимде жалғасып жатқанын хабарлады.
КОНТЕКСТ
ФБРК бұған дейін Қазақстандағы цементбетон жолдарының қайталанатын деформациялары мәселесіне назар аударған болатын. YouTube желісіндегі шығарылымдардың бірінде редакция әр жылдары Астана – Павлодар, Тараз – Қайнар және Шымкент – Тараз трассаларында болған жағдайларды талдады.
Шолуда атап өтілгендей, әрбір осындай оқиға «КазАвтоЖол» ҰК» АҚ-тың ұқсас ресми түсіндірмесімен қатар жүрді: себеп ретінде қатты ыстықта цементбетон плиталарының температуралық кеңеюі аталды. Ұлттық оператор өз түсініктемелерінде әлемдік тәжірибеге сілтеме жасап, ұқсас деформациялар АҚШ-та, Германияда, Польшада және басқа да елдерде тіркелетінін атап өтті.
Бұл ретте Қазақстанда мұндай жағдайлар бірнеше жыл бойы жазғы кезеңде үнемі орын алып келеді. Мәселен, 2026 жылғы 1 маусымда себебі де ауа температурасының +35…+37 °C дейін көтерілуі болған KAZ04 «Астана – Павлодар» трассасында жабынның майысуы белгілі болды. Сонда учаскеде профилактикалық жұмыстар жүргізілгенімен, жабынның деформациясын болдырмау мүмкін болмады.
Редакция сондай-ақ бетон жолдарының дамыған желісі бар елдерде жабынға профилактикалық қызмет көрсетуге, оның ішінде температуралық тігістердің жай-күйіне үлкен көңіл бөлінетінін атап өтті, өйткені дәл осы тігістер жоғары температурада плиталардың кеңеюін өтейді.
