2023 жылғы мамырда Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі алдын ала біліктілік іріктеуімен конкурс жариялады, оған сәйкес 1 млрд теңгеден астам сомаға ақпараттық желі сатып алу үшін жеткізуші іздеді.
Техникалық сипаттамаға сәйкес, сатып алу шеңберінде жоғары өнімді жергілікті есептеуіш желісін құруға арналған жабдықтар жиынтығын жеткізу қажет болды, ол бес түрлі шамамен 122 коммуникаторды қамтыды. Маусым айында бұл сатып алу ұсынылған өтінімдердің болмауына байланысты өтпей қалды деп танылды. Осыдан кейін бір айдан аз уақыт өткен соң ведомство конкурсты қайта жариялады, тек ашық тәсілмен.
Алайда, Астана және Алматы қалаларынан бес әлеуетті жеткізушінің өтінімдері, олардың қатарына "ALG Innovations" ЖШС, "Integrity-A.A." ЖШС, "ABE Project" ЖШС, "National Security&Communication" ЖШС, "Bolashak Tamer Group" ЖШС сияқты компаниялар кірді, қабылданбады. Бір қызығы, комиссия құрамына 11 адам кірді, оның 10-ы бес әлеуетті жеткізушінің әрқайсысы бойынша өз ескертулерін білдірді.
Сонымен қатар, құжаттама ережелерін талқылау кезінде алты басқа әлеуетті жеткізуші сатып алу талаптарына өз ескертулерін білдірді, ҚР "Мемлекеттік сатып алулар туралы" Заңына сілтеме жасап. Дәлел ретінде тапсырыс берушінің коммуникаторлардың нақты сипаттамаларын көрсетіп, әлеуетті жеткізушілер санын шектеуге әкеп соғатын шарттар қоюы фактісі қызмет етті.
Осылайша, әлеуетті жеткізушілер конкурстың техникалық сипаттамасы нақты жабдық өндірушісіне, ал конкурстың өзі белгілі бір жеткізушіге арналып жасалған деген қорытындыға келді. Ұйымдастырушы, өз кезегінде, компаниялардың барлық ескертулеріне талаптар көрсетілген сипаттамалардың "кемінде" және "төмен емес" диапазонын ескере отырып көрсетілгенін мәлімдеді.
Айта кету керек, осындай жеткізушілердің бірі – "KRAMtech" ЖШС талқылауда 2022 жылы Министрлік бұл конкурсты өткізгенін, кейін ол Астана қаласы МІББ анықтаған көптеген бұзушылықтарға байланысты жойылғанын атап өтті. Автор өткен жылғы техникалық сипаттамада жеткізілетін жабдықтың нақты сипаттамаларына мұндай екпін болмағанын мәлімдейді.
"2022 және 2023 жылдарды салыстыру негізінде Тапсырыс беруші деректерді виртуалдандыру технологияларын әдейі шектеген, сонда Тапсырыс берушінің талаптарына тек белгілі бір Жеткізушілер өте алады, ал қалған техникалық бөлікті өзгеріссіз қалдырған. Егер ескертулер ескерілмесе, алдын ала талқылау хаттамасына шағымдану үшін Астана қаласы бойынша Ішкі мемлекеттік аудит департаментіне жүгінуге мәжбүр боламыз", - деп мәлімдеді компания өкілі өз өтінішінде.
ФБРК редакциясы өткен жылғы конкурспен танысты. Өткен жылығы техникалық сипаттама 2023 жылғы талаптармен бірдей дерлік болып шықты. Сатып алуды ұйымдастырушылар сол кезде камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама алған болатын. Алайда, Астана қаласы МІББ есебіне сәйкес, конкурс әлеуетті жеткізушілер қажетті құжаттарды ұсынбағандықтан, ал ұйымдастырушы соған қарамастан олардың өтінімдерін қабылдағандықтан жойылды.
"Ұйымдастырушы техникалық сипаттамада әлеуетті жеткізушілердің жеткізуге ұсынылатын жабдықты өндіруші компаниядан (дилерлерден немесе дистрибьюторлардан) авторизациялық хаттар ұсынуы туралы талап белгіледі. Конкурстық құжаттамада бекітілген техникалық сипаттамаға сәйкес, бұл сатып алуда коммутаторларды, желіаралық экранды, оптикалық кабельді, оптикалық трансиверді жеткізу көзделген.
Алайда, "Джей Кей и Партнеры" ЖШС, "Глобал Новиком" ЖШС, "Bolashak project" ЖШС, "Smart Tech Solution" ЖШС, "KRAMtech" ЖШС және "Тимир" ЖШС конкурстық өтінімдерін камералдық бақылау кезінде осы әлеуетті жеткізушілермен жеткізуге ұсынылатын оптикалық кабель мен оптикалық трансивердің маркалары мен үлгілері көрсетілмегені, сондай-ақ осы тауарларға өндіруші компаниядан (дилерлерден немесе дистрибьюторлардан) авторизациялық хаттар ұсынылмағаны анықталды", - делінген құжатта.
Сонымен қатар, "KRAMtech" ЖШС әлеуетті жеткізушісі ұсынған авторизациялық хатта жеткізу құқығына авторизация ұсынылған тауарлардың атауы көрсетілмегені хабарланды. Сонымен бірге, басқа әлеуетті жеткізушілер ұсынылатын тауарлардың нақты сипаттамаларын және техникалық сипаттамада жазылған басқа да талаптарды көрсетпеген. Осыған байланысты олардың өтінімдері конкурсқа қатысудан шеттетілді.
Осылайша, екіұшты жағдай туындайды: өткен жылы ұйымдастырушы әлеуетті жеткізушілердің талаптарға сәйкес келмеуіне көз жұмып қарады, нәтижесінде қадағалау органынан ескерту алды, ал биыл құжаттардың сәйкестігін мұқият тексеру жарамды жеткізушілердің болмауына әкеп соқты.
Бүгінгі күні осы сатып алу бойынша өтінімдерге толықтыруларды қарау жүріп жатыр. Біз конкурстың бастапқыда белгілі бір жеткізушіге арналып жасалғанын растауға міндеттенбейміз, өйткені ондай жағдайда, ең алдымен, бүгінгі күні мәміле әлдеқашан жасалған болар еді. АжҚДМ тауарға тым жоғары талаптар қойып, сатып алу рәсімін қиындатып, созып жіберуі мүмкін екенін жоққа шығаруға болмайды.