(2 ақпан 2026 жыл | Дереккөздер: Tengrinews.kz, Kursiv.kz, Nege.kz)
АҚШ Әділет министрлігі Джеффри Эпштейн ісі бойынша 3 млн бет құжатты жариялады. Материалдарда Қазақстан 400 реттен астам аталады — Алматы мен Астанаға тұрақты сапарлар, жоғары лауазымды тұлғалармен кездесулер және бұрынғы премьер-министр Кәрім Мәсімовпен іскерлік байланыстар туралы айтылады, оның есімі сегіз рет кездеседі.
НЕ БОЛДЫ
31 қаңтарда Америка Құрама Штаттарының (АҚШ) Әділет министрлігі Джеффри Эпштейн ісі бойынша көлемді құжаттар массивін — шамамен 3 млн бет, 180 мың фотосурет және 2 мың бейнежазбаны жариялады.
Бұл 2025 жылғы 20 қарашада АҚШ президенті Дональд Трамп қол қойған Эпштейн файлдарының ашықтығы туралы заң қабылданғаннан бергі ең ірі материалдардың жариялануы.
Джеффри Эпштейн — жыныстық қылмыстар үшін сотталған американдық қаржыгер. 2019 жылы түрмеде қайтыс болды.
Құжаттарда Эпштейнің түрмеде болуының егжей-тегжейлері, оның өлімін тергеу материалдары, оның сыбайласы Гислейн Максвелл ісі туралы мәліметтер, сондай-ақ әртүрлі елдердің жоғары лауазымды тұлғаларымен электрондық хаттар мен хат-хабарлар қамтылған.
Қазақстанның және Эпштейн ортасындағы адамдардың қазақстандық шенеуніктермен байланыстары ерекше назар аударады.
ҚАЗАҚСТАН 400 РЕТТЕН АСТАМ АТАЛҒАН
Tengrinews.kz деректері бойынша, Қазақстан құжаттарда 400 реттен астам аталады. «Астана» сөзі 198 рет, «Алматы» — 74 рет кездеседі.
Материалдарда Эпштейн ортасындағы адамдардың қазақстандық қалаларға үнемі сапарлары және шенеуніктермен кездесулері туралы айтылады. Хат-хабарлар бұл сапарлардың жоспарлы және мұқият ұйымдастырылғанын көрсетеді.
2014 жылғы 7 наурыздағы хат-хабар сапар мен кездесулерді жоспарлаудан басталады. Хаттарда сапардың кестелері мен егжей-тегжейлері талқыланады. Әңгімелесушілердің бірі былай деп жазады:
«Джеффри және Т. М. (американдық бизнесмен) пен кездесу жұма, 14 наурызда сағат 16:00-ге белгіленді. Бұл Л. үшін мүмкін бе? Мен Қазақстанға сапарды Джеффримен талқылап, сізге хабарлаймын».
Жауапта былай делінген:
«Л. 13-і күні Нью-Йоркте шарада болады, ол сабақтан кейін сағат 14:00-дегі рейспен ерте ұшып кетіп, сағат 18:00-дегі шарасына дейін шамамен 16:00-де кездесе алады. Сондай-ақ, олар 19 наурызда кешкі рейспен, бәлкім, бірнеше күнге Қазақстанға сапарды келіскен сияқты».
Құжаттарда жеке ұшақпен Мәскеу (Ресей), Рига (Латвия), Вильнюс (Литва) және Минск (Беларусь) арқылы өтетін маршруттарды, нақты ұшу уақытын және жанармай құю қажеттілігін көрсететін егжей-тегжейлі рейс жоспарлары бар.
2019 жылғы мамырдағы хат-хабарда әңгімелесуші Қазақстаннан оралғанын хабарлайды. Әсері туралы сұраққа ол «мемлекеттік қауіпсіздікке жауапты белгілі бір генералмен» кездескенін айтады:
«Иә, рахмет, WH-дан кейін мемлекеттік қауіпсіздікке жауапты генералмен көп уақыт өткіздім — өте жақсы адам».
Хат авторының нақты кімді меңзегені құжаттарда нақтыланбаған. Көптеген есімдер сызылған.
КӘРІМ МӘСІМОВТІҢ СЕГІЗ ЕСКЕРТІЛУІ
Қазақстанның бұрынғы премьер-министрі Кәрім Мәсімовтің есімі құжаттарда кемінде сегіз рет кездеседі. Оның орынбасары Қайрат Келімбетов 90 реттен астам аталады (кейбір хабарламалар қайталанады).
2011 жылғы 4 тамызда белгісіз әңгімелесуші Эпштейнге жүгінеді:
«Джеффри, менің қасымдағы үйде Қазақстанның премьер-министрі Кәрім Мәсімов тұрады. Сен оны білесің бе?»
Эпштейнің жауабы құжаттарда келтірілмеген. Алайда 2014 жылғы хат-хабарлар Эпштейн ортасындағы адамдардың кемінде үш рет оған Мәсімовке сәлем жолдағаны туралы есеп бергенін көрсетеді.
Хабарламалар алмасудың бірінде әңгімелесуші сұрайды:
«Сенің Мәсімовке жеткізгің келетін бір нәрсе бар ма?»
Эпштейн жауап береді:
«Жоқ, жай ғана достық реңкте сөйлес», — деп, содан кейін қосады: «К.-ны менен құшақтай аласың. Біз Нью-Йоркте тамаша уақыт өткіздік».
Еске салайық, 2014 жылы Мәсімов Қазақстанның премьер-министрі қызметін атқарған. 2023 жылғы сәуірде ол мемлекеттік сатқындық, билікті басып алу әрекеті және лауазымдық өкілеттіктерін асыра пайдаланғаны үшін 18 жылға бас бостандығынан айыруға сотталды. 2024 жылғы маусымда Мәсімов президент Қасым-Жомарт Тоқаевтан кешірім сұраған, бірақ бас тартылды.
«IPI-ДЕГІ ҚАЗАҚ ҚЫЗЫ»
Құжаттарда International Peace Institute (IPI)-де жұмыс істеген И. А. деген әйел бірнеше рет аталады. Хат-хабарларда Эпштейнің адамдары оны «IPI-дегі қазақ қызы» («the Kazakh girl from the IPI») деп атайды.
Материалдарға қарағанда, И. Эпштейнің кездесулерін ұйымдастыруға қатысып, оның қызметкерлерінен көмек сұраған. Бір хатында ол екі түнге арзан баспана ұсынуды өтінген:
«И. (IPI-дегі қазақ қызы) екі түнге (3–4 қазан) арзан қонақ үй ұсынуымды өтінді. Мүмкін, оған тұру үшін пәтер берейік?»
2015 жылғы 9 шілдеде Эпштейнің бұрынғы кеңсе ассистенті Л. Г. сапар уақытын ауыстыру үшін И.-мен байланысады:
«Құдай-ай! Джеффри ұшудан кейін әбден шаршап, кездесу ертең деп ойлаған екен! Мен И.-мен келістім, Джеффри ертең сағат 12:30-да келеді! Бәрі жақсы».
Жарияланған құжаттарда «И. есімді қазақ қызы» кемінде 38 рет кездеседі.
$400 МЫҢҒА КЕЛІСІМ-ШАРТ ЖӘНЕ ЖҰМБАҚ «ЖЫЛЫНА 3–5 МЛН»
Құжаттарда Эпштейнмен байланысты болуы мүмкін құрылымдармен қазақстандық ведомстволардың бірінің келісім-шарты аталады. Материалдарға сәйкес, 2014 жылғы қаңтарда бұл ведомство International Peace Institute-пен валюталық саясат және резервтерді басқару мәселелері бойынша төрт кездесуді көздейтін $400 мыңға жылдық келісім-шарт жасасқан.
Хат-хабарлар бұрынғы жоғары лауазымды американдық шенеуніктердің бірі қазақстандық бағытқа үнемі қызығушылық танытып, Эпштейнге «Kazakhstan» тақырыбымен хаттар жіберіп тұрғанын көрсетеді.
2015 жылғы мамырда делдал Эпштейнге Қазақстан туралы аналитикалық жазбаны жолдаған. Құжатта автор елдің экономикалық және геосаяси сын-қатерлерін сипаттаған. Эпштейн нұсқаулықпен жауап берген:
«Оларға жылына 3–5 млн деп айт».
Мұндай сома не үшін және нақты кімге қажет болғаны материалдарда нақтыланбаған.
Сонымен қатар, бұрын «Курсив» жазғандай, Эпштейн ісіндегі хаттарда Нұрсұлтан Назарбаевтың бұрынғы күйеу баласы — Рахат Әлиевтің есімі пайда болды. Ол АҚШ-қа қауіпсіз көшіп баруға және шамамен $2 млрд қайтаруға көмектесуді сұраған.
Айта кету керек, жарияланған құжаттардағы хат-хабарлар аталған қазақстандық шенеуніктер тарапынан құқыққа қайшы әрекеттер туралы мәліметтерді қамтымайды.