Халықаралық журналистік консорциум OCCRP 2022 жылы Дубайда жылжымайтын мүлікке ие болған және сол уақытта мемлекеттік қызметте болған немесе одан жаңа ғана кеткен адамдардың аты-жөні бар профильдерді жариялады. Онда әлемнің көптеген елдерінің жүздеген саясаткерлерінің, шенеуніктерінің және қылмыскерлерінің тегі бар.
Өз кезегінде консорциумның Қазақстандағы серіктесі — Vlast басылымы өз сайтында Дубайдағы қымбат жылжымайтын мүлік иелерінің қазақстандық тізімін орналастырды. Біз ол жерден ең танымал есімдерді таңдадық:
- ИЛЬЯС ОРЫСПАЕВ – жалпы құны шамамен $7 млн болатын 5 екі бөлмелі пәтер және бір вилла.
Coffeeboom кофеханалар желісін дамытатын, мейрамхана саласындағы екі қазақстандық компанияның тең иесі. Өткен жылдың ақпан айына дейін ол Ақмола облысы Зеренді ауданында алтын өндіруді жоспарлаған өндіруші компанияның да тең иесі болды. Оның әкесі Максат Орыспаев 2023 жылдың тамызына дейін индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің мемлекеттік қорғаныс тапсырысы комитетін басқарды.
- СЕРИК ЕСТАЙ және АЙЖАН АСАНОВА - жалпы құны шамамен $6,3 млн болатын 8 пәтер.
Серик Естай - бұрынғы кеденші және мұнайшы, сондай-ақ әр жылдары жоғары мемлекеттік лауазымдарды атқарған Өмірзақ Шөкеевтің туған ағасы. Оның жұбайы Айжан Асанова дүкендердің кең желісі бар ірі «Алатау-құс» құс фабрикасының жалғыз акционері.
- ТАЛҒАТ КҮЛІБАЕВ - құны шамамен $680 мың болатын 3 пәтер.
Ешқашан бизнеспен айналыспаған, құқық қорғау органдарының бұрынғы жоғары лауазымды қызметкері. Оның отбасы мүшелері, оның ішінде екі ұлы да мұнай-газ секторынан бастап азық-түлік нарықтарына дейін әртүрлі салаларда активтерге иелік етеді.
- ВЕНЕРА БАЙМҰРЗАЕВА - жалпы құны шамамен $4,3 млн болатын 50-ден астам жылжымайтын мүлік нысаны.
Кәсіпкер әйел, Мәжілістің бұрынғы спикері Нұрлан Нығматулиннің жұбайы. Нығматулиндер отбасы бизнесте «Қазақмыс»/KAZ Minerals және «Ордабасы» деген екі топпен тығыз байланысты, соңғысының негізгі иесі - бизнесмен Дінмұхамед Идрисов.
- ПАНУАР ОМАРОВА - құны $800 мыңнан астам вилла.
Кәсіпкер әйел, «Павлодар мұнай-химия зауыты» ЖШС басқармасының бұрынғы мүшесі Асылбек Кәрібаевтың жұбайы. Оның күйеуі «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясының құрамына кіретін көптеген мұнай компанияларының топ-менеджері болған.
- ЖАНАР СҮЛЕЙМЕНОВА - жалпы құны шамамен $2,1 млн болатын пәтерлер, виллалар және коммерциялық жылжымайтын мүлік нысандары.
Кәсіпкер әйел, «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы басқармасы төрағасының бұрынғы орынбасары Данияр Берлібаевтың жұбайы.
- ЗӘРЕМА МҰХАМЕДЖАНОВА - құны шамамен $1,6 млн болатын вилла.
Кәсіпкер әйел, бұрынғы жоғары лауазымды шенеунік Бауыржан Мұхамеджановтың жұбайы. Оның күйеуі әділет министрі, ішкі істер министрі, вице-премьер, президент әкімшілігі басшысының орынбасары, Маңғыстау облысының әкімі болып жұмыс істеп үлгерген.
- ТАЛҒАТ АХМЕТОВ - құны шамамен $6 млн болатын вилла.
Кәсіпкер, Даниал Ахметовтің ұлы. Оның әкесі жоғары лауазымды шенеунік болған — премьер-министр, қорғаныс министрі, Ресейдегі елші және екі өңірдің: Павлодар облысы мен ШҚО әкімі қызметтерін атқарған.
- ҚАЙРАТ САТЫБАЛДЫ және оның әйелдері - құны $2,2 млн астам бес пәтер.
Қайрат Сатыбалды - Қазақстанның бұрынғы президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың жиені, кәсіпкер және мемлекеттік қаражатты жымқырғаны үшін сотталған бұрынғы мемлекеттік қызметкер.
- ӘЛИЯ МӘУЛЕШЕВА - жалпы құны $720 мыңнан астам пәтер және вилла.
Кәсіпкер әйел, қаржы вице-министрі және дипломат Андаря Шүкіпұтовтың қызы. Мәулешева балалар білімін дамыту бойынша бірнеше жобалардың негізін қалаушы және жетекшісі ретінде танымал. Бұл Business kids мектептері, «Еуразиялық балалар қоғамдастығы» және Ресейдегі UCMAS менталды арифметика академиясы.
- Алматы әкімі ЕРБОЛАТ ДОСАЕВ - құны $210 мыңнан астам үш бөлмелі пәтер.
- ӘСЕЛ ҚҰРМАНБАЕВА - құны $1 млн астам пәтер.
«Астана Балет» театрының арт-менеджері, бұрынғы президент Нұрсұлтан Назарбаевтың жұбайы.
- ӘЛЖАН ИМАШЕВ - құны $310 мыңнан астам пәтер.
Ұлттық компаниялардың бұрынғы топ-менеджері, бұрынғы жоғары лауазымды шенеунік Берік Имашевтің ұлы. Әлжан Имашев өзінің қысқа мансабы ішінде мемлекеттік үлесі бар бірнеше компанияда, сондай-ақ бизнесте жоғары лауазымдарда жұмыс істеп үлгерді - бірінші жеке компанияны ол 21 жасында басқарды.
- БАҒДА БАТАЛОВА - құны $750 мыңнан астам элиталық тұрғын үй кешеніндегі екі бөлмелі пәтер.
Кәсіпкер әйел, Алматы облысының бұрынғы әкімі Амандық Баталовтың жұбайы. Қазір әрекетсіз тұрған Алматы облысындағы ауыл шаруашылығы кооперативінің тең иесі. Ол сондай-ақ итальяндық жиһаз сататын компанияға ие.
- БАҒДАТ МАЙКЕЕВ - құны $500 мыңнан астам пәтер.
Сыбайлас жемқорлық үшін сотталған бұрынғы қорғаныс вице-министрі. 2014 жылдың ақпан айында сол кездегі қорғаныс вице-министрі Майкеев пара алу кезінде ұсталды - бұл пара оған кәсіпкерлер үшін тиімді келісімшарттар үшін тиесілі болған.
Сол жылы Майкеев 6 жыл бас бостандығынан айырылды, сот сондай-ақ оның барлық мүлкін тәркілеуге шешім шығарды. Алайда 2015 жылы-ақ Майкеев босатылды: сот оны денсаулық жағдайына байланысты босатты.
- ДИНА ҚАСЫМОВА - құны $400 мыңнан астам бір бөлмелі пәтер.
Зейнеткер, ІІМ және мемлекеттік күзет қызметінің бұрынғы басшысы Қалмұханбет Қасымовтың жұбайы.
- ЕРЖАН АЙДАРБАЕВ - жалпы құны $570 мыңнан астам 3 екі бөлмелі пәтер.
«ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясының бұрынғы басшысы - Әлік Айдарбаевтың ағасы.
- КӨРЛАН ШӘРІПБАЕВА - құны шамамен $250 мың болатын пәтер.
Кәсіпкер әйел, QazaqGas ұлттық компаниясы басқармасының бұрынғы төрағасы Қайрат Шәріпбаевтың қызы. Оның әкесі 1990-жылдардың басында бизнесмен болған, одан кейін алдымен мемлекеттік қызметке, содан кейін ұлттық компанияларға келген. 2010 жылы оның жұбайы Қазақстанның бұрынғы президентінің үлкен қызы Дәриға Назарбаева болды.
- МАРЛЕН ТҰРҒЫМБАЕВ - құны $347 мың болатын пәтер.
Кәсіпкер, ІІМ бұрынғы басшысы Ерлан Тұрғымбаевтың ұлы.
- СЕРГЕЙ КУЗЬМЕНКО - құны $348 мың болатын екі бөлмелі пәтер.
Рахат Әлиевтің ісі бойынша өткен, құқық қорғау органдарының бұрынғы жоғары лауазымды қызметкері. Кузьменко күш құрылымдарында, оның ішінде салық полициясы мен кеден комитетінде әртүрлі басшылық лауазымдарды атқарған.
Бүкіл мансабы бойы Дәриға Назарбаеваның бірінші күйеуі Рахат Әлиевпен тығыз байланыста болды. Әлиевтің танымал ісі бойынша айыпталушы болды. 2008 жылы ол тұтқындалып, 9,5 жылға бас бостандығынан айырылды.
