Жоғарғы аудит палатасы (ЖАП) Жамбыл облысында жүргізілген бюджет қаражаты мен мемлекеттік активтерді пайдалану тиімділігінің аудитінің қорытындысын шығарды.
Ведомствоның баспасөз қызметінің мәліметінше, 2020–2024 жылдар аралығында өңір негізгі макроэкономикалық көрсеткіштердің өсуін көрсетіп отыр, алайда оның елдің ЖІӨ құрылымындағы үлесі 2,7%-дан 2,3%-ға төмендеді.
Сонымен қатар, ағымдағы жылдың 10 айындағы инвестиция көлемі 553 млрд теңгеден асты — бұл 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 1,4 есе көп. Дей тұрғанмен, негізгі капиталға салынған инвестициялар деңгейі бойынша облыс республикалық рейтинг көшбасшыларынан 3,5 еседен астам артта қалып отыр.
ЖАП аудиті бюджетті жоспарлау, мемлекеттік сатып алулар, инвестициялық жобаларды басқару, сондай-ақ «ӘКК «Тараз» АҚ қызметінде жүйелік кемшіліктерді анықтады.
Өңірдің республикалық бюджетке тәуелділігінің жоғары екендігі атап өтіледі — 2020–2024 жылдар аралығында орта есеппен 80%. Осы кезеңде трансферттер көлемі 51%-дан астамға: 344 млрд теңгеден 521 млрд теңгеге дейін өсті. Сонымен бірге облыста 38 млрд теңгеден астам сомаға қаражатты игермеу фактілері анықталды.
Сондай-ақ аудиторлар 2021–2025 жылдарға арналған өңірді дамыту бағдарламасы бірқатар өзекті мәселелер бойынша негізгі іс-шаралар мен нысаналы көрсеткіштерді қамтымайтынын анықтады: Таразда тазарту құрылыстары жоқ, тұрғын үй кезегінде тұрғандар саны артып келеді, суармалы жерлерде су үнемдеу технологияларын енгізу қарқыны төмен.
Мемлекеттік сатып алулар саласында аудиторлар «Қызмет бабында пайдалану үшін» грифімен шарттар жасасудың ерекше тәртібін негізсіз қолдануды анықтады, бұл бәсекелестікті шектейді. Сонымен қатар, аффилиирленген компаниялармен шарттар жасасу жағдайлары бар.
Аудиторлар инвестициялық жобаларды іске асыруды бақылаудың әлсіздігін көрсетті. Атап айтқанда, мердігерлерге орындалмаған жұмыс көлемдері үшін төлем жүргізілген, ал өтелмеген берешектер болған кезде аванстар аударылған.
Мысалы, ағымдағы жылдың маусым айында Тараздың ТКШ бөлімі қалалық жолдарды орташа жөндеу үшін 537 млн теңгеден астам соманы төлеген, алайда жұмыс тіпті 70 күннен кейін де басталмаған. Нақты орындау ЖАП араласқаннан кейін ғана басталған.
Тағы бір мысал — Шу ауданының 18 елді мекеніне газ құбырын тарту құрылысы. Нормативтік мерзімі екі жыл болғанымен, жобаны алты жылдан астам уақыт бойы аяқтай алмай келеді, бұл 8,2 млрд теңгенің тиімсіз пайдаланылуына және оның кейіннен жоғары тұрған бюджетке қайтарылуына әкелді.
Сондай-ақ аудиторлар «Тараз» ӘКК қызметіне талап қойды: даму жоспарында жұмыс тиімділігін арттыруға бағытталған көрсеткіштер жоқ.
«2024 жылдың желтоқсанында қолда бар көрсеткіштер саны 18-ден 5 бірлікке дейін қысқартылды, ал қалғандары бойынша индикаторлар нақты қол жеткізілген нәтижелерге дейін түзетілді», — делінген хабарламада.
Жалпы аудиторлар 58,5 млрд теңге сомасына қаржылық бұзушылықтарды анықтады, оның 47,1 млрд теңгесі — бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептіліктегі сәйкессіздіктер. Бюджет қаражатын тиімсіз жоспарлау мен пайдалану үлесі 75,6 млрд теңгені құрады.
Естеріңізге сала кетейік, бұған дейін ЖАП бас тартқан болатын ауыл шаруашылығы министрлігін қоса алғанда, агроөнеркәсіптік кешеннің (АӨК) 15 субъектісін тексеру нәтижелері бойынша есептерді беруден.
Аграрлық сарапшы, ФБРК негізін қалаушы Кирилл Павлов 5 қарашада ресми сұрау салған болатын, алайда нақты құжаттардың орнына саладағы проблемалар туралы жалпы қорытындыларды ғана алды. Барлық белгіленген мерзімдер өткеннен кейін Павлов ведомствоның әрекеттеріне шағым түсірді.